هیچ بشری را نرسد که خدا با او سخن گوید
"وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ"
سوره شوری (آیه 51)
"و هیچ بشری را نرسد که خدا با او سخن گوید، مگر [به یکی از این سه طریق]: یا به وحی، یا از پشت حجابی، یا فرستادهای بفرستد و به اذن او آنچه را بخواهد وحی نماید. اوست بلندمرتبه و حکیم."
تفسیر و مفهوم آیه
این آیه به چگونگی ارتباط خداوند با بشر اشاره دارد و بیان میکند که خداوند به یکی از سه طریق با انسانها سخن میگوید:
وحی مستقیم: در این نوع ارتباط، خداوند به صورت مستقیم و بیواسطه با پیامبر خود سخن میگوید. این روش بیشتر در مورد پیامبران بزرگ و برجسته به کار رفته است.
از پشت حجاب: در این روش، خداوند از پشت حجابی (پردهای) با انسان سخن میگوید. این حجاب میتواند به صورت معنوی باشد و منظور از آن، فاصلهای است که درک مستقیم و کامل از خداوند را برای انسانها ممکن نمیسازد.
ارسال فرستاده: در این روش، خداوند فرشتهای را به عنوان فرستاده میفرستد تا پیام الهی را به پیامبر ابلاغ کند. این فرشته بیشتر جبرئیل است که وحی را به پیامبران میرساند.
دیدگاه عارفان درباره این آیه
عارفان این آیه را به عنوان بیانی از مراتب و مراحل مختلف ارتباط الهی با انسانها و نیز به عنوان تأکیدی بر بلندمرتبه و حکیم بودن خداوند تفسیر میکنند.
مراتب ارتباط الهی: عارفان بر این باورند که ارتباط خداوند با بشر در مراتب مختلفی صورت میگیرد و این مراتب بستگی به مقام و ظرفیت روحی و معنوی انسانها دارد. آنها معتقدند که هر فردی بر اساس ظرفیت و استعداد خود میتواند با خداوند ارتباط برقرار کند.
بلندمرتبه و حکیم بودن خداوند: از دیدگاه عارفان، تأکید بر بلندمرتبه و حکیم بودن خداوند نشاندهنده عظمت و حکمت بیپایان اوست. این صفات الهی نشان میدهند که هر گونه ارتباطی که خداوند با انسانها برقرار میکند، بر اساس حکمت و درایت اوست.
پردههای معنوی: عارفان معتقدند که حجابهای معنوی میان انسان و خداوند میتواند به دلیل نقصها و ضعفهای انسانی باشد. آنها بر این باورند که انسان با تزکیه نفس و تقرب به خداوند میتواند این حجابها را از میان بردارد و به ارتباط نزدیکتری با خداوند دست یابد.
تجربه عرفانی: عارفان به تجربههای عرفانی و مکاشفههای معنوی به عنوان نمونههایی از ارتباط معنوی با خداوند اشاره میکنند. آنها بر این باورند که وحی و الهام الهی میتواند به صورتهای مختلفی به انسانها برسد و این تجربهها میتواند نشانهای از ارتباط معنوی با خداوند باشد.
نتیجهگیری
آیه "وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ" به چگونگی ارتباط خداوند با بشر اشاره دارد و بیان میکند که خداوند به یکی از سه طریق با انسانها سخن میگوید: وحی مستقیم، از پشت حجاب، یا ارسال فرستاده. از دیدگاه عارفان، این آیه به عنوان بیانی از مراتب و مراحل مختلف ارتباط الهی با انسانها و نیز به عنوان تأکیدی بر بلندمرتبه و حکیم بودن خداوند تفسیر میشود. عارفان معتقدند که انسان با تزکیه نفس و تقرب به خداوند میتواند به ارتباط نزدیکتری با او دست یابد و حجابهای معنوی میان خود و خداوند را از میان بردارد.