طرقه شیدا

از دیدگاه عارفان، مفاهیم "ضال" و "ضار" در چارچوب فلسفه وحدت وجود و تجلیات الهی در عالم مورد بحث قرار می‌گیرند. این مفاهیم در کنار سایر اسامی و صفات الهی، به تبیین نظام عالم و نقش خداوند در هدایت و ضلالت، و همچنین نفع و ضرر به موجودات می‌پردازند. در ادامه به شرح این دو مفهوم از دیدگاه عارفان پرداخته می‌شود:

ضال (هدایت کننده به ضلالت)

ضال به معنای گمراه‌کننده، یکی از صفات الهی است که به نقش خداوند در گمراهی و هدایت انسان‌ها اشاره دارد. عارفان به این موضوع از دو منظر نگاه می‌کنند:

1. جلوه‌ای از حکمت الهی:

   • عارفان معتقدند که گمراهی و هدایت هر دو از جانب خداوند هستند و به حکمت الهی بستگی دارند. خداوند به تناسب استعداد و ظرفیت هر فرد، او را هدایت یا گمراه می‌کند. این مفهوم بر اساس اصل عدالت الهی و ترتیباتی است که خداوند برای تربیت و تکامل روحی انسان‌ها قرار داده است.

2. ضلالت به عنوان یک مرحله از سیر و سلوک:

   • از دیدگاه عارفان، گمراهی نیز می‌تواند مرحله‌ای از سیر و سلوک معنوی باشد. انسان ممکن است در مسیر تکامل و تربیت روحی خود مراحلی از گمراهی را تجربه کند که نهایتاً به هدایت و روشن‌بینی منجر شود. این گمراهی موقت، نوعی آزمایش و امتحان الهی است که باعث رشد و پیشرفت معنوی انسان می‌شود.

ضار (زیان‌رسان)

ضار به معنای زیان‌رسان، یکی دیگر از صفات الهی است که به نقش خداوند در رساندن زیان به موجودات اشاره دارد. عارفان به این موضوع از دیدگاه فلسفی و عرفانی نگاه می‌کنند:

1. تجلی صفات جلالی:

   • عارفان صفات ضار را به عنوان بخشی از صفات جلالی خداوند در نظر می‌گیرند. صفات جلالی مانند قهار، جبار، و ضار، نمایانگر جنبه‌های سخت‌گیرانه و متجلی از قدرت مطلق الهی هستند. این صفات نیز در چارچوب حکمت و عدالت الهی عمل می‌کنند و به تناسب اعمال و نیات موجودات، اثرگذار هستند.

2. نقش تربیتی زیان:

   • عارفان زیان را نیز به عنوان یک ابزار تربیتی در نظر می‌گیرند. زیان‌ها و مشکلاتی که به موجودات می‌رسد، می‌تواند به عنوان درس‌هایی برای تربیت و اصلاح نفس عمل کند. این زیان‌ها باعث توجه بیشتر به حقایق معنوی و تلاش برای رسیدن به هدایت و قرب الهی می‌شوند.

نتیجه‌گیری

از دیدگاه عارفان، مفاهیم "ضال" و "ضار" در بستر حکمت و عدالت الهی جای دارند و هر یک نقش خاصی در نظام عالم و تربیت معنوی انسان‌ها ایفا می‌کنند.

• ضال به نقش خداوند در گمراهی و هدایت انسان‌ها اشاره دارد که بر اساس ظرفیت و استعداد هر فرد انجام می‌شود و می‌تواند به عنوان مرحله‌ای از سیر و سلوک معنوی نیز در نظر گرفته شود.

• ضار به نقش خداوند در رساندن زیان به موجودات اشاره دارد که به عنوان بخشی از صفات جلالی الهی عمل می‌کند و نقش تربیتی و اصلاحی دارد.

در کل، عارفان تأکید دارند که همه این صفات در چارچوب وحدت وجود و تجلیات الهی قابل فهم هستند و هر یک به نوعی به تکامل و تربیت معنوی انسان‌ها کمک می‌کنند.