طرقه شیدا

وَلَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ قَلِيلًا مَا تَشْكُرُونَ ﴿۱۰﴾

و ما تسلط و مالكيت و حكومت بر زمين را براي شما قرار داديم و انواع وسايل زندگي را براي شما فراهم ساختيم اما كمتر شكرگزاري مي‏ كنيد (و اينهمه موهبت را بجا مصرف نمي‏ نمائيد). (۱۰)

آیه «وَلَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ قَلِيلًا مَا تَشْكُرُونَ» (سوره الأعراف، آیه ۱۰) به نعمت‌هایی که خداوند به انسان‌ها در زمین داده است اشاره دارد و به شکرگزاری کم انسان‌ها در برابر این نعمت‌ها می‌پردازد. این آیه از دیدگاه عرفا و ابن عربی نیز تفسیرهای معنوی و عمیقی دارد.

تفسیر عرفانی و دیدگاه ابن عربی:

1. تمکین در زمین:

   • از دیدگاه عرفا، تمکین در زمین به معنای فراهم کردن شرایط برای زندگی و رشد انسان‌ها است. خداوند با فراهم کردن این شرایط، زمینه‌های مادی و معنوی رشد و تکامل انسان‌ها را فراهم کرده است. ابن عربی این تمکین را به عنوان نشانه‌ای از لطف و رحمت الهی می‌داند که به انسان‌ها قدرت و اختیار داده است تا در زمین زندگی کنند و از نعمت‌های آن بهره‌مند شوند.

2. معایش در زمین:

   • معایش به معنای وسایل و امکانات زندگی است. عرفا معتقدند که خداوند تمامی وسایل و امکانات لازم برای زندگی انسان‌ها را در زمین قرار داده است. این امکانات شامل نعمت‌های مادی مانند غذا، آب، و مسکن، و همچنین نعمت‌های معنوی مانند دانش و حکمت است که به انسان‌ها داده شده تا بتوانند زندگی سعادتمندانه‌ای داشته باشند.

3. شکرگزاری کم:

   • یکی از نکات مهم این آیه، کم بودن شکرگزاری انسان‌ها نسبت به نعمت‌های الهی است. عرفا بر اهمیت شکرگزاری تأکید دارند و معتقدند که شکرگزاری نه تنها به معنای زبان گفتن شکر است، بلکه به معنای استفاده صحیح از نعمت‌ها در راه رضای خداوند است. ابن عربی معتقد است که شکرگزاری واقعی، درک عمیق از نعمت‌ها و شناخت حقیقت آن‌ها به عنوان جلوه‌ای از رحمت الهی است.

4. توجه به نعمت‌های معنوی:

   • از دیدگاه عرفا، نعمت‌های الهی تنها به نعمت‌های مادی محدود نمی‌شود، بلکه شامل نعمت‌های معنوی نیز می‌شود. این نعمت‌های معنوی، شامل هدایت، ایمان، و معرفت به خداوند است. ابن عربی تأکید می‌کند که شناخت و درک این نعمت‌های معنوی، از اهمیت بیشتری برخوردار است و شکرگزاری واقعی باید بر اساس این شناخت انجام شود.

5. استفاده صحیح از تمکین و معایش:

   • عرفا بر این باورند که انسان باید از تمکین و معایش در زمین به‌گونه‌ای استفاده کند که به رشد و تکامل روحانی او منجر شود. این استفاده صحیح شامل بهره‌برداری از نعمت‌ها به‌طور معتدل و به‌دور از اسراف و تبذیر، و همچنین توجه به نیازمندان و کمک به آن‌ها است.

جمع‌بندی

آیه «وَلَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ قَلِيلًا مَا تَشْكُرُونَ» از دیدگاه عرفا و ابن عربی به تبیین نعمت‌های الهی و اهمیت شکرگزاری پرداخته است. تمکین در زمین و معایش به عنوان نشانه‌های رحمت و لطف الهی مطرح می‌شود و کم بودن شکرگزاری انسان‌ها به عنوان نکته‌ای مهم در این آیه بیان شده است. عرفا تأکید دارند که شکرگزاری واقعی، درک عمیق از نعمت‌ها و استفاده صحیح از آن‌ها در راه رضای خداوند و رشد و تکامل روحانی است. این تفسیرها به درک بهتر از نعمت‌های الهی و اهمیت شکرگزاری و استفاده صحیح از این نعمت‌ها کمک می‌کند.