طرقه شیدا

"قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَامٌ عَلَىٰ عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَىٰ ۗ أَاللَّهُ خَيْرٌ أَمَّا يُشْرِكُونَ"

ترجمه:

"بگو: حمد و ستایش برای خداست و سلام بر بندگان برگزیده‌اش. آیا خدا بهتر است یا آنچه شریک می‌گردانند؟"

آیه ۵۹ سوره نمل:

این آیه حاوی نکات عمیق و مهم عرفانی است که می‌توان به چند مورد اشاره کرد:

1. حمد و ستایش خداوند:

   • در ابتدا، آیه با تاکید بر حمد و ستایش خداوند آغاز می‌شود. این نشان می‌دهد که آغاز و انجام هر چیزی باید با ستایش خداوند باشد. در عرفان، این امر بیانگر آن است که همه چیز از خداوند آغاز شده و به او ختم می‌شود و انسان باید همواره شکرگزار و ستایشگر او باشد.

2. سلام بر برگزیدگان خداوند:

   • این بخش آیه به بندگان برگزیده خداوند سلام می‌فرستد. در عرفان اسلامی، برگزیدگان به افرادی اشاره دارد که از جانب خداوند برای مقامی خاص انتخاب شده‌اند. این انتخاب به معنای داشتن قابلیت‌های ویژه و قلبی پاک است که آماده پذیرش فیوضات الهی است. این مفهوم در عرفان به اهمیت تزکیه نفس و آمادگی روحانی برای دریافت انوار الهی اشاره دارد.

3. برگزیدگی در عرفان:

   • اصطلاح "اصطفاء" یا برگزیدگی در عرفان به معنای انتخاب شدن از سوی خداوند برای مقامی ویژه و داشتن قابلیت‌ها و آمادگی‌های خاص است. این برگزیدگی ناشی از تلاش‌های روحانی، تزکیه نفس، و کسب آمادگی‌های معنوی است. عارفان بر این باورند که برگزیدگی تنها به واسطه لطف الهی و تلاش‌های فردی حاصل می‌شود و نشانگر یک پیوند عمیق و معنوی با خداوند است.

4. مقایسه خداوند با شرک:

   • در انتهای آیه، سوالی مطرح می‌شود که خداوند بهتر است یا آنچه شریک می‌گردانند. این سوال بیانگر این است که هیچ چیز و هیچ کس قابل مقایسه با خداوند نیست. در عرفان، این به مفهوم توحید و یگانگی خداوند اشاره دارد که عارف باید به آن دست یابد و هر گونه شرک ظاهری یا باطنی را از قلب خود بزداید.

5. سلام به برگزیدگان به عنوان نمونه‌های کامل انسانیت:

   • عرفان تاکید دارد که این برگزیدگان نمونه‌های کامل انسانیت و مظاهر صفات الهی هستند. آن‌ها به عنوان واسطه‌های فیض الهی عمل می‌کنند و انسان‌ها می‌توانند از طریق آن‌ها به قرب الهی برسند.

این نکات نشان می‌دهد که آیه فوق تنها به یک موضوع دینی اشاره نمی‌کند، بلکه دارای ابعاد عمیق عرفانی است که می‌تواند راهنمایی برای سالکان طریق الهی باشد.

عبارت "عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَىٰ" در قرآن به معنای "بندگان برگزیده‌اش" است که دارای مفاهیم و نکات عرفانی بسیار عمیقی می‌باشد. برای بررسی بیشتر این موضوع، به نکات زیر می‌پردازیم:

1. معنای اصطفاء (برگزیدگی):

   • واژه "اصطفاء" از ریشه "صفا" به معنای پاکی و خلوص است. در عرفان، اصطفاء به انتخاب الهی اشاره دارد که به دلیل خلوص و پاکی قلب و روح افراد صورت می‌گیرد. برگزیدگان خداوند، کسانی هستند که به واسطه تزکیه نفس، تقوا، و صفای باطن، شایستگی دریافت فیض و عنایت الهی را یافته‌اند.

2. صفات برگزیدگان:

   • این بندگان برگزیده دارای صفاتی هستند که آنان را متمایز می‌سازد. برخی از این صفات عبارتند از:
     • تقوا: این افراد به طور کامل تقوا را رعایت می‌کنند و همواره در مسیر رضای الهی گام برمی‌دارند.
     • اخلاص: اعمال و نیت‌های آنان خالصانه و تنها برای خداوند است.
     • زهد: این افراد دنیا را به عنوان وسیله‌ای برای رسیدن به خداوند می‌بینند و به مادیات وابستگی ندارند.
     • معرفت الهی: برگزیدگان دارای شناخت عمیق و حقیقی از خداوند هستند و این معرفت باعث می‌شود که همواره در حال ذکر و یاد او باشند.

3. مقام و جایگاه برگزیدگان:

   • در عرفان اسلامی، برگزیدگان خداوند به مقام‌های عالی روحانی و معنوی دست می‌یابند. این مقام‌ها شامل قرب الهی، دریافت انوار و اشراقات الهی، و دستیابی به مقام فنا فی الله (فانی شدن در خداوند) است. این افراد به واسطه مقام و جایگاه ویژه‌شان، واسطه‌های فیض الهی به دیگر انسان‌ها می‌شوند.

4. برگزیدگان به عنوان نمونه‌های انسان کامل:

   • برگزیدگان خداوند، نمونه‌های انسان کامل و الگوی زندگی عرفانی هستند. آن‌ها تجلی صفات الهی در زمین هستند و رفتار و کردار آنان منعکس‌کننده اراده و محبت الهی است. این افراد، با الگوگیری از پیامبران و امامان، زندگی خود را در مسیر حقیقت و معنویت هدایت می‌کنند.

5. پیوند با پیامبران و امامان:

   • بسیاری از مفسران و عارفان بر این باورند که برگزیدگان خداوند شامل پیامبران، امامان، و اولیاء الهی هستند. این افراد به دلیل مسئولیت‌های ویژه‌شان در هدایت و رهبری انسان‌ها، از جانب خداوند برگزیده شده‌اند. در عرفان، ارتباط و پیروی از این برگزیدگان، به عنوان راهی برای دستیابی به قرب الهی و فیض معنوی شناخته می‌شود.

6. نقش اصطفاء در سیر و سلوک عرفانی:

   • در سیر و سلوک عرفانی، هدف سالک رسیدن به مقام اصطفاء و برگزیدگی است. این امر از طریق تزکیه نفس، تهذیب اخلاق، و ریاضت‌های روحانی صورت می‌گیرد. سالک با گذر از مراحل مختلف سلوک، به تدریج به پاکی و صفای باطن دست یافته و شایستگی برگزیدگی الهی را پیدا می‌کند.

بنابراین، عبارت "عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَىٰ" نشان‌دهنده جایگاه ویژه و مقامی عالی برای افرادی است که به واسطه صفای باطن، تقوا، و اخلاص، شایستگی دریافت عنایات و فیوضات الهی را یافته‌اند. این مفهوم در عرفان اسلامی به عنوان یکی از اصول مهم سیر و سلوک معنوی و روحانی تلقی می‌شود.