نشانه هاي مهمي است براي كساني كه اهل فكرند
وَسَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِنْهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ﴿۱۳﴾
او آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است همه را از سوي خودش مسخر شما ساخته، در اين نشانه هاي مهمي است براي كساني كه اهل فكرند. (۱۳)
تفسیر این آیه از سوره جاثیه
تجلی حق در آینه هستی:
مفسر معتقد است که تمام هستی، اعم از آسمان و زمین، تجلیات و مظاهر حق تعالی هستند. آیه "وَسَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِنْهُ" به این معنا اشاره دارد که تمام موجودات هستی، از حق صادر شدهاند و تحت تدبیر و مشیت او قرار دارند. تمام آنچه در آسمانها و زمین وجود دارد، جلوهای از ذات الهی است و خداوند هستی را به گونهای مسخر انسان کرده که گویی تمام عالم هستی در خدمت او قرار گرفته است.
تسخیر هستی برای انسان:
تسخیر آسمان و زمین برای انسان، به معنای تسلط و مالکیت مطلق او بر این موجودات نیست، بلکه به معنای فرصتی برای شناخت حق و قرب به او از طریق بهرهمندی از مواهب هستی است. مفسر انسان را خلیفه الله در زمین میداند که وظیفهاش آباد کردن زمین و تجلی صفات الهی در این عالم است.
مفسر معتقد است که خداوند، اراده خود را در تمام موجودات عالم هستی، از کوچکترین ذره تا بزرگترین کهکشان، تجلی داده است. به این معنا که هر موجودی، در حال انجام وظیفه ای است که خداوند برای او مقدر کرده است و هیچ موجودی در عالم هستی، خارج از دایره اراده الهی نیست.
آیات الهی در هستی:
هر موجودی در هستی، آیهای از آیات الهی است که انسان با تفکر و تأمل در آن، میتواند به عظمت و حکمت خداوند پی ببرد. مفسر معتقد است که مطالعه و شناخت طبیعت، دریچهای برای ورود به عالم معنا و معرفت حق تعالی است. تسخیر موجودات توسط خداوند را، آیه ای از آیات الهی می داند که بر عقل و قلب انسان های متفکر، گشوده می شود. به این معنا که انسان با تفکر در نظم و هماهنگی حاکم بر عالم هستی، می تواند به عظمت و حکمت خداوند پی ببرد. در این آیات نشانههایی برای این افراد وجود دارد. از نظر عارف ، منظور از "یَتَفَکَّرُونَ" کسانی هستند که در آیات الهی تفکر و تعمق میکنند و به دنبال کشف اسرار و معانی عمیق آنها هستند. این افراد با تأمل در آیات، به درک عمیقتری از خداوند و هستی نائل میشوند.
شکرگزاری به عنوان مسیر بندگی:
استفاده از مواهب هستی بدون شکرگزاری، نوعی ظلم و کفران نعمت الهی محسوب میشود. مفسر بر شکرگزاری به عنوان یکی از مهمترین ارکان بندگی و سلوک الی الله تأکید میکند. شکرگزاری، انسان را به درک عمیقتر از نعمتهای الهی و وابستگی کامل خود به حق تعالی رهنمون میسازد. انسان در قبال این همه نعمت و برکت الهی، موظف به شکرگزاری است. شکرگزاری از خداوند، به معنای درک جایگاه واقعی انسان در عالم هستی و تسلیم محض در برابر اراده الهی است. تأکید بر شکرگزاری خداوند به خاطر نعمات بیشمار اوست. از دیدگاه عارف ، وقتی انسان درک کند که تمام هستی در خدمت او قرار گرفته و جلوهای از ذات الهی است، شایسته است که از خداوند به خاطر این نعمات عظیم سپاسگزاری کند .
وحدت وجود:
در تفسیر آیه "وَسَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِنْهُ" به وحدت وجود نیز اشاره دارد. از آنجا که تمام موجودات از حق صادر شدهاند، در حقیقت، ذاتی جز ذات حق ندارند و هستی مستقلی از او ندارند. تمام موجودات در عالم هستی، در حقیقت، تجلیات یک حقیقت واحد، یعنی خداوند متعال هستند. از این رو، تسخیر موجودات توسط خداوند، به معنای تسخیر خود او توسط خود اوست. وقتی خداوند تمام هستی را مسخر انسان میکند، به این معناست که هیچ جدایی و انفصالی بین انسان و جهان پیرامون او وجود ندارد. همه چیز در هستی به هم پیوسته و وابسته است و در نهایت به ذات الهی باز میگردد.
مراتب تسخیر:
مفسر مراتب مختلفی برای تسخیر موجودات توسط انسان قائل است. در مرتبه نازل، انسان از موجودات برای رفع نیازهای مادی خود استفاده میکند. اما در مراتب بالاتر، انسان از طریق شناخت و معرفت موجودات، به شناخت حق و قرب به او نائل میشود. خداوند هستی را به مراتب مختلفی مسخر انسان کرده است. مثلاً، انسان بر طبیعت و حیوانات مسخر است، اما در عین حال، بنده خداوند و مطیع اوست.
انسان، آینه تمامنمای هستی:
همانطور که تمام هستی تجلی حق است، انسان نیز به عنوان کاملترین مخلوق خداوند، آینه تمامنمای هستی و اسماء و صفات الهی است. انسان با خلیفه الله بودن و بهرهمندی از عقل و فطرت، میتواند به مرتبهای از کمال برسد که در آن، تمام اسماء و صفات الهی در او تجلی یابد. خداوند تمام هستی را به انسان واگذار کرده و از او خواسته است که در زمین آبادانی کند و به دنبال کشف اسرار هستی باشد.
عشق به عنوان کلید معرفت:
مفسر عشق را کلید معرفت حق و وصول به قرب الهی میداند. انسان با عشق به حق و محبت به مخلوقات او، میتواند از حجابهای ظاهری عبور کند و به حقیقت هستی دست یابد. وقتی انسان با عشق و محبت به خداوند و هستی نگاه کند، میتواند جلوههای الهی را در همه چیز مشاهده کند و به درک عمیقتری از این آیه نائل شود.
بندگی و عبودیت:
در نهایت، مفسر با اشاره به این آیه، انسان را به بندگی و عبودیت خداوند دعوت میکند. از نظر او، انسان باید با درک عظمت خداوند و نعمات بیشمار او، در برابر او خضوع کند و بنده او باشد.
در عالم هستی، هیچ چیز به خودی خود وجود ندارد و تمام موجودات، سایه ای از اراده و علم بی انتهای خداوند هستند. انسان با درک این حقیقت، می تواند به آرامش و سکون واقعی دست پیدا کند و زندگی خود را وقف عبادت و شکرگزاری خداوند کند. و از نعمات الهی در راه صحیح استفاده کند و به دنبال کمال و سعادت خود و دیگران باشد.
